Μεταγνώση: Τι είναι και πως δυναμώνει τη διδασκαλία και τη μάθηση -Thisisus.gr

Μεταγνώση: Τι είναι και πως δυναμώνει τη διδασκαλία και τη μάθηση -Thisisus.gr

Τι είναι η Μεταγνώση

Μεταγνώση – μεταγιγνώσκειν είναι ο επιστημονικός όρος –  είναι η επίγνωση του «μαθαίνω πώς μαθαίνω». Δηλαδή, συνειδητοποιώ τι διαδικασίες ακολουθώ για να μάθω, τι συνειρμούς και τι συσχετισμούς κάνω, πώς συνδέω γνώση που ήδη έχω με τη νέα πληροφορία που παίρνω.

Η Μεταγνώση είναι η ανώτερη όλων των δεξιοτήτων που μπορεί να αποκτήσει ένας άνθρωπος και σημαίνει ‘μαθαίνω τον τρόπο που μαθαίνω’.

Γιατί χρειάζεται το παιδί μου αυτή τη δεξιότητα;

Εκδόσεις Παπαδόπουλος

Little child and brain concept.

Όταν το παιδί μάθει τον τρόπο που μαθαίνει, μπορεί να κάνει ό,τι προσαρμογές (ικανότητα ευελιξίας), ή ρυθμίσεις χρειάζονται στον τρόπο που μελετά, που οργανώνεται, αλλά και στις συνήθειες, στη συμπεριφορά και στο χαρακτήρα του (αυτορρύθμιση), ώστε να φέρει το αποτέλεσμα που θέλει να πετύχει.

Για να το κάνει αυτό πρέπει να παρατηρεί τον εαυτό του, τι αποτέλεσμα έχουν οι συμπεριφορές του και ο τρόπος σκέψης του.

Πού θα του χρησιμεύσει η μεταγνώση και οι μεταγνωστικές δεξιότητες όπως η ευελιξία και η αυτορρύθμιση;

Σε κάθε τομέα της ζωής του!

  Όπως:

Σχολείο

Σπουδές

Στόχοι

Προσωπικές αλλαγές

Οικονομική κατάσταση

Προσωπικές σχέσεις

Ξεκίνημα καριέρας

Εργασία

Προσωπικές σχέσεις

Οικογένεια

ο Michel Grangeat από το Πανεπιστήμιο της Grenoble Alpes στη Γαλλία μοιράζεται μαζί μας κάποιες εξειδικευμένες γνώσεις του σχετικά με τη μεταγνώση ως μέσο για την ενδυνάμωση της διδασκαλίας και της μάθησης.

Εισαγωγή στη μεταγνώση

Η μεταγνώση είναι ένας τρόπος πρόληψης, παρακολούθησης, ελέγχου και αποτίμησης της γνωστικής λειτουργίας. Στο σχολείο, επαφίεται στην επίγνωση εκ μέρους του μαθητή του τι πρέπει να μάθει και να καταφέρει, ποια είναι μια ακριβής και εφικτή στρατηγική και ποια είναι η κατάσταση της προόδου του.

Όταν δίνεται στους μαθητές η δυνατότητα να επιβλέπουν τη μάθησή τους, ενισχύεται το αίσθημα ευθύνης και η παρακίνησή τους. Επιπλέον, όταν περιορίζεται ο φόρτος εργασίας των εκπαιδευτικών, τους δίνεται η ευκαιρία να αφιερώσουν χρόνο σε συγκεκριμένες ανάγκες των μαθητών (π.χ. μαθητές με χαμηλές ή υψηλές επιδόσεις, μαθητές που πασχίζουν με ένα πρόβλημα και άλλοι που το κατανοούν γρήγορα).

Νόηση και εγκέφαλος

Νόηση είναι ένας συνδυασμός τριών συστημάτων στον εγκέφαλο που δεν είναι απαραιτήτως ίσα σε ταχύτητα και αποτελεσματικότητα.

Tο πρώτο σύστημα είναι γρήγορο, αποτελεσματικό και οικονομικό: επαφίεται στην άμεση αντίληψη για την επίλυση του υπό εξέταση προβλήματος. Όταν η κατάσταση είναι σχετικά σταθερή, το Σύστημα 1 είναι επαρκές και μας επιτρέπει να εξοικονομήσουμε ενέργεια για άλλες εργασίες.

Το δεύτερο σύστημα είναι αργό, λογικό και δαπανηρό: συνίσταται στον στοχασμό της κατάστασης, την επισήμανση των βασικών παραγόντων σε ένα νέο πρόβλημα και την εύρεση μιας λύσης προσαρμοσμένης σε αυτό. Το σύστημα 2 είναι ενεργοβόρο, εφόσον απαιτεί προσοχή και επιμονή.

Το τρίτο σύστημα αποτρέπει τα άλλα συστήματα από την αυτόματη αντίδραση με παρωχημένες μεθόδους και συνδέσεις. Με άλλα λόγια, το Σύστημα 3 αποτρέπει το Σύστημα 1 να απαντήσει ταχύτατα στην υπό εξέταση ερώτηση και αποτρέπει το Σύστημα 2 να ενδώσει σε φτωχή συλλογιστική.

Όπως μπορούμε να δούμε, το Σύστημα 3 είναι πολύτιμο στο σχολείο! Το Σύστημα 3 βασίζεται στη μεταγνώση.

Η μεταγνώση επιβάλλει πόρους

Πρώτον, πρέπει να έχουμε υπόψη ότι η μάθηση είναι μια μακρά και μη γραμμική διαδικασία. Ορισμένοι μαθητές που δυσκολεύονται πιστεύουν ότι η μάθηση είναι αυτόματη και δεν απαιτεί καμία προσπάθεια. Δυστυχώς, ο τρόπος που ενεργούν στην τάξη οι μαθητές με υψηλές επιδόσεις συχνά ενισχύει την εσφαλμένη αυτή αντίληψη.

Δεύτερον, πρέπει να γνωρίζουμε την υπό εξέταση εργασία. Είναι εμφανές ότι η συλλογιστική περικλείει διάφορες μεθόδους και κατασκευές σε κάθε διδακτικό αντικείμενο και ορισμένες φορές σε διαφορετικά επίπεδα για το ίδιο διδακτικό αντικείμενο, ακόμα κι αν οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν τις ίδιες λέξεις. Χωρίς μια σαφή κατανόηση του τι αναμένεται από αυτούς, οι μαθητές που δυσκολεύονται τείνουν να ενεργοποιούν πολύ γρήγορα το Σύστημα 1, το οποίο οδηγεί σε ανακριβή κατανόηση του προβλήματος.

Τρίτον, ένα σύνολο στρατηγικών είναι απαραίτητο για την υπέρβαση του προβλήματος, την καθοδήγηση της διερεύνησης ή την επίτευξη της αναμενόμενης εργασίας, είτε πρόκειται για μια απλή άσκηση είτε για σύνθετη εργασία. Για παράδειγμα, διάφορες μέθοδοι υφίστανται για την απομνημόνευση ενός μαθήματος ή ενός κειμένου, αλλά μπορεί να είναι άγνωστες στους μαθητές με χαμηλές επιδόσεις. Συχνά, πιστεύουν ότι θα πρέπει να γράφουν και να ξαναγράφουν το κείμενο πολλές φορές ή να το διαβάζουν λίγο πριν κοιμηθούν, λίγο πριν το μάθημα κ.λπ.

Οι ιδέες των μαθητών για τη μάθηση δεν είναι ποτέ ολότελα εσφαλμένες, αλλά συχνά δεν είναι απόλυτα ορθές. Συνεπώς, θα πρέπει να έχουν την ευκαιρία να συζητούν τέτοια θέματα με τους εκπαιδευτικούς τους.

Η μεταγνώση δεν είναι γενική αλλά συνδέεται με μια συγκεκριμένη δραστηριότητα

Η γενική γνώση της νόησης δεν θεωρείται πλέον επαρκής για τη βελτίωση της μάθησης, εφόσον η νόηση είναι πάντα συνυφασμένη με πολύ συγκεκριμένο περιεχόμενο και εργασίες.

Συνακόλουθα, θα ήταν σπατάλη χρόνου να διδάσκονται οι μαθητές πώς να απομνημονεύουν, να παρουσιάζουν ή να κατανοούν ένα πρόβλημα με γενικό τρόπο. Υπάρχει πάντα ένα και μόνο πρόβλημα και η μεταγνώση θα πρέπει να προσαρμοστεί σε αυτήν.

Οι ερωτήσεις που θέτει κάποιος όταν προσεγγίζει ένα πρόβλημα είναι οι εξής:

  • Το πρόβλημα μοιάζει ή διαφέρει από τα συνήθη προβλήματα;
  • Ποια είναι η ιδιαιτερότητα του υπό εξέταση προβλήματος;
  • Πώς θα υπερβώ τις εγγενείς αυτές δυσκολίες;
  • Πώς θα ξέρω αν η στρατηγική που επέλεξα μπορεί να είναι αποτελεσματική;
  • Πώς θα ξέρω αν θα τα καταφέρω σε αυτή τη συγκεκριμένη εργασία;

Η μόνη γενική διαδικασία που περιγράφεται ως συναφής από τις πιο πρόσφατες έρευνες έγκειται στην εδραίωση ενός κλίματος στην τάξη που υποστηρίζει την παρακίνηση. Οι μαθητές πρέπει να ενθαρρύνονται να απαντούν σε ερωτήσεις, να αποκρίνονται ακόμα κι αν δεν είναι σίγουροι, να σχολιάζουν τη δουλειά των συμμαθητών τους και να αποδέχονται τα σχόλια των άλλων με τη σειρά τους. Συνεπώς, η μεταγνώση των μαθητών εξαρτάται από τον εκ των προτέρων στοχασμό των εκπαιδευτικών σχετικά με το πώς θα δομήσουν και θα διευκολύνουν την αλληλεπίδραση στην τάξη.


Ο Michel Grangeat είναι επίτιμος καθηγητής παιδαγωγικής και η έρευνα του αποσκοπεί στην καλύτερη κατανόηση των διαδικασιών που βρίσκονται στη βάση της επαγγελματικής δραστηριότητας και ανάπτυξης στην εκπαίδευση.

Πηγές: schooleducationgateway.eu metagnosis.gr

About Author