Η συνέντευξη με τους συγγραφείς Βασιλική Μαρκάκη και Ζήνωνα Ζαμπακίδη αποτελεί μια ενδιαφέρουσα ευκαιρία να εξερευνήσουμε τις σκέψεις και τα κίνητρα πίσω από το βιβλίο τους “Γυναίκες Αρχαίες και Βυζαντινές που άγγιξαν και ξεπέρασαν τον μύθο”. Το βιβλίο, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαδόπουλος, αναδεικνύει τις ιστορίες γυναικών που, μέσω της δύναμης του χαρακτήρα τους, της σοφίας τους και των πράξεών τους, κατάφεραν να αφήσουν ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία, διασχίζοντας την αχλή του μύθου για να γίνουν σύμβολα αντίστασης, σοφίας και ηγεσίας. Μέσα από τη συνέντευξη, οι δύο συγγραφείς μοιράζονται τις πηγές έμπνευσής τους, τη διαδικασία έρευνας και τη σημασία των γυναικείων αυτών μορφών για τη σύγχρονη εποχή.
1. Ποια ήταν η αρχική έμπνευση πίσω από το βιβλίο σας «Γυναίκες Αρχαίες και Βυζαντινές που άγγιξαν και ξεπέρασαν τον μύθο»;
Οι ίδιες οι γυναίκες ήταν η κυρίαρχη πηγή έμπνευσης μας. Τα περασμένα χρόνια έτυχε σποραδικά να διαβάσουμε μελέτες ή αναφορές σε συγκεκριμένες γυναίκες άλλων εποχών και τις καταπληκτικές ζωές τους. Θέλαμε να μοιραστούμε αυτά τα υπέροχα κατορθώματά τους με μικρούς και μεγάλους κι έτσι γράψαμε το συγκεκριμένο βιβλίο. Η αλήθεια είναι πως είναι όλες τους μοναδικές – η καθεμία με το δικό της τρόπο άλλαξε την ιστορία. Στις σελίδες του βιβλίου συναντάμε την Τελέσιλλα που κατάφερε να παρακινήσει τις Αργίτισσες να σταθούν και να πολεμήσουν απέναντι στους τρανούς Σπαρτιάτες εξασφαλίζοντας τη νίκη για την πόλη της, την Κυνίσκα που ακολούθησε τους κανόνες των Ολυμπιακών αγώνων και όμως κατάφερε να εξασφαλίσει τη νίκη της, την Ασπασία που δίδαξε το Σωκράτη να ρητορεύει, την Άννα Κομνηνή που παρουσίασε μοναδικά τις Σταυροφορίες από την πλευρά των Βυζαντινών, την πραγματική Σταχτοπούτα που ήταν φίλη του Αισώπου και τελικά έζησε το παραμύθι της στην Αίγυπτο και τόσες άλλες!
2. Ποιο πιστεύετε ότι είναι το κύριο μήνυμα που θέλετε να μεταδώσετε στα παιδιά μέσα από αυτό το βιβλίο;
Το μήνυμα είναι διττό, όπως και ο στόχος του βιβλίου. Από τη μία η εξοικείωση με το παρελθόν: αυτές οι υπέροχες γυναίκες αξίζουν κάτι παραπάνω από τη λησμονιά με το πέρασμα του χρόνου ή/και να καταλήξουν απλά αντικείμενο ακαδημαϊκής μελέτης γνωστές σε ελάχιστους. Έτσι, θέλαμε να συστήσουμε στους μικρούς αναγνώστες αυτές τις σπουδαίες προσωπικότητες, που ίσως δεν είχε τύχει να συναντήσουν ως τώρα. Και ίσως μαζί με τα παιδιά να τις γνωρίσουν και γονείς, που θα βρουν ενδιαφέρουσες ιστορίες και πληροφορίες μέσα στο βιβλίο μας. Μας έχουν πλησιάσει γονείς να μας πουν ότι κάποια προσωπικότητα τους συγκίνησε λόγω κοινών ενδιαφερόντων ή/και κοινής πορείας.
Από τη άλλη πρόκειται για ένα βιβλίο ενδυνάμωσης όλων των παιδιών: αναγνωρίζουμε τη διαχρονική ανάγκη του ανθρώπου να αντλήσει από τη δύναμη που κρύβει βαθιά μέσα του για να ξεπεράσει τις αντιξοότητες και να κυνηγήσει τους στόχους του. Οι γυναίκες, οι άνθρωποι που διακρίθηκαν σε πολύ δύσκολες συνθήκες σε έναν τομέα της επιλογής τους, μας κάνουν να λέμε «μπορώ και εγώ».
3. Υπήρχαν συγκεκριμένες γυναίκες της αρχαιότητας και του Βυζαντίου που σας ενέπνευσαν ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της συγγραφής;
ΒΜ: Αναπόφευκτα υπάρχουν εκείνες που μιλάνε περισσότερο στον καθένα, ακόμη και σε εμάς. Ανάμεσα στην Λάμια που εμπνεύστηκε την πρώτη πινακοθήκη της ιστορίας (ως μουσειολόγος, εδώ συγκινούμαι ιδιαίτερα), την Ολυμπιάδα (αγορομάνα όπως κι εγώ) που παρέβλεψε τις συνήθειες της εποχής της και επένδυσε στην προσωπική της σχέση με το γιο της Αλέξανδρο, ξεχωρίζω σταθερά την πρωθιέρεια Πραξιθέα, που με κάνει να μειδιώ με τις εσωτερικές αντιφάσεις της αθηναϊκής κοινωνίας. Σε ένα περιβάλλον που τυπικά δεν έδινε ουσιαστικές ελευθερίες και δικαιώματα στις γυναίκες, μία γυναίκα έχαιρε καθολικής εκτίμησης, είχε περιουσία, θέση, αξιώματα, μπορούσε να κυκλοφορεί χωρίς ανδρική συνοδεία, και μπορούσε να νουθετήσει έναν άνδρα, ακόμη και υψηλόβαθμο, προκαλώντας όχι την τιμωρία της αλλά την ντροπή του τιμωρημένου!
ΖZ: Eίναι όλες τόσο μοναδικές και ξεχωριστές που είναι δύσκολο να διαλέξεις. Και έζησαν κάτι από τόσο διαφορετικές συνθήκες κάνοντας τη σύγκριση ακόμα πιο δύσκολη. Τελείως υποκειμενικά ξεχωρίζω της Αίλια Ευδοκία. Είχε την εσωτερική δύναμη να αντιμετωπίσει την απόλυτη αδικία από την οικογένεια της, να παλέψει για τα δικαιώματα της και τελικά να φτάσει να ηγείται μια αυτοκρατορίας στην οποία άφησε ουσιώδες αποτύπωμα! Και όταν έφτασε σε θέση ισχύος είχε την ανωτερότητα να μην θελήσει να εκδικηθεί αυτούς που την αδίκησαν. Είναι για εμένα αξεπέραστη. Σίγουρα δεν θα είχα τη δική της θέληση.
4. Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίσατε κατά τη συγγραφή ενός βιβλίου που συνδυάζει την ιστορία και απευθύνεται σε μικρούς αναγνώστες;
Είναι η τρίτη μας συγγραφική συνεργασία και έχουμε αντλήσει από τις εμπειρίες που είχαμε από τις δυο προηγούμενες συνεργασίες μας: τα «Πρόσωπα της Επανάστασης του 21» και τη «Μυρτώ και τη Σμύρνη των Θαυμάτων». Ταυτόχρονα, λόγω της επαγγελματικής ιδιότητας του καθενός μας, έχουμε εμπειρία στην επικοινωνία δύσκολων εννοιών σε μικρά και μεγαλύτερα παιδιά, με τρόπο εύληπτο αλλά και διασκεδαστικό! Η ουσιαστική δυσκολία μας ήταν να επιλέξουμε ποιες προσωπικότητες θα έμπαιναν στο βιβλίο και ποιες θα έμεναν εκτός, καθώς και να καταφέρουμε να χωρέσουμε τις συναρπαστικές ζωές των πρωταγωνιστριών μας στις σελίδες μας..
5. Ποιες είναι οι βασικές διαφορές μεταξύ της αρχαίας και της βυζαντινής ιστορίας όσον αφορά τον ρόλο των γυναικών και πώς αυτές αποτυπώνονται στο βιβλίο;
Είναι μια πολύ καλή ερώτηση. Την κάναμε και εμείς στους εαυτούς μας καθώς γράφαμε για θέλαμε να αποτυπώσουμε αυτές τις διαφορές στο χαρτί. Αλλά γρήγορα πως η αρχαιότητα δεν είναι κάτι το ενιαίο. Η κάθε πόλη, η κάθε περιοχή δημιουργούσαν διαφορετικές συνθήκες κάνοντας τις ζωές που έζησαν οι ηρωίδες μας ριζικά διαφορετικές. Δεν είναι δηλαδή τόσο η περίοδος όσο το πλαίσιο. Η Σπαρτιάτισσες Γοργώ και Αρχιδάμεια, η Σαπφώ, η Τελέσσιλα φαίνεται ότι έζησαν με πολύ διαφορετικούς κανόνες από άλλες αρχαίες γυναίκες, ακόμη και σύγχρονες τους. Έτσι είναι και στο Βυζάντιο. Τα πλαίσια είναι πολύ διαφορετικά. Αν κάτι φαίνεται να είναι κοινό στο Βυζάντιο και την ελληνιστική περίοδο, με εξαίρεση ίσως την Πέργαμο, είναι οι συνεχείς μηχανεύσεις της αυλής που αυτές οι γυναίκες έπρεπε να μάθουν και να ξεπεράσουν.
6. Η συγγραφή για παιδιά απαιτεί έναν διαφορετικό τρόπο αφήγησης από τη συγγραφή για ενήλικες. Ποιες τεχνικές χρησιμοποιήσατε για να μεταδώσετε τα ιστορικά γεγονότα με τρόπο που να είναι προσιτός και ενδιαφέρον για τα παιδιά;
Σίγουρα. Η γραφή είναι τελείως διαφορετική. Όταν γράφεις για ένα παιδί πρέπει να το ταξιδέψεις χωρίς να το κουράσεις. Και πρέπει πάντα να σκέφτεσαι τις ηλικίες στις οποίες απευθύνεσαι. Τη μηνύματα αξίζει να τους μεταδώσεις. Τι μπορούν να κατανοήσουν χωρίς να τραυματιστούν ή να φοβηθούν. Στόχος μας ήταν να φτιάξουμε ένα βιβλίο με δράση και κίνηση μέσα από τις σελίδες του οποίου μπορούν οι αναγνώστες μας να πλάσουν πολλές και ποικίλες εικόνες. Η μυθοπλασία και η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο ήταν τα εργαλεία μας για να επικοινωνήσουν τα παιδιά αναγνώστες με τις ηρωίδες, σα να πρόκειται για έναν κατ’ ιδίαν διάλογο, και να δημιουργήσουν μια προσωπική σύνδεση μαζί τους. Έτσι, τις κάνουμε πιο… ανθρώπινες και βοηθάμε τους αναγνώστες, να αισθανθούν τι περνούσαν, πως ζούσαν τι ένιωθαν και σκέφτονταν οι ηρωίδες μας δυναμώνοντας την σύνδεση τους με τις μοναδικές αυτές γυναίκες.
7. Τι προσδοκίες έχετε από την υποδοχή του βιβλίου, ειδικά σε σχέση με το πώς θα επηρεάσει τη σύγχρονη αντίληψη των παιδιών για τις γυναίκες στην ιστορία;
Το βιβλίο μας έρχεται να ‘κουμπώσει’ σε μια σύγχρονη τάση της συγγραφής και της προσέγγισης της ιστορίας, ίσως λίγο πιο ‘ποπ’ και σίγουρα πιο ανθρωποκεντρική. Με άλλα λόγια, ενδιαφερόμαστε για τον άνθρωπο: την προσωπικότητα και την καθημερινότητα του, και συζητάμε την ιστορία με ανάλαφρη διάθεση και στόχο να την καταστήσουμε πιο ενδιαφέρουσα. Αν το βιβλίο μας το καταφέρει αυτό, θα είμαστε ικανοποιημένοι. Κατά τα άλλα, θέλουμε να εξετάζουμε τις περασμένες εποχές με βάση τα όσα συνέβαιναν τότε, και όχι με τα σημερινά δεδομένα. Δεν είναι κάποια φοβερά καινοτόμα παραδοχή πως σε όλους τους αιώνες που διατρέχουμε στο βιβλίο επικρατούσε πατριαρχία. Φυσικά λοιπόν σε ένα τέτοιο περιβάλλον πρωταγωνιστούσαν ανδρικές φυσιογνωμίες σε όλους τους κλάδους που είχαν τα μέσα να ξεχωρίσουν και να προβληθούν. Πολύ φυσικό, αντίστοιχα, να υστερούν αριθμητικά οι γυναίκες που θα έκαναν τη διαφορά. Όμως υπήρξαν κι αυτές που τα κατάφεραν, και με αποφασιστικότητα, και οπλισμένες με θάρρος ξέφυγαν από τη μοίρα που τις περίμενε και διακρίθηκαν.
8. Ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να αποκομίσουν οι αναγνώστες του βιβλίου, ειδικά οι νέοι, όσον αφορά τη θέση των γυναικών στην κοινωνία, τότε και τώρα;
Αναμφίβολα, οι συνθήκες (πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές) της αρχαιότητας και του Βυζαντίου σε σχέση με τις σημερινές είναι πολύ διαφορετικές. Όμως κι αυτές οι αντικειμενικές δυσκολίες δεν μπόρεσαν να εμποδίσουν τις ηρωίδες μας. Τελικά ο συνδυασμός της πραγματικής προσπάθειας, της επιμονής, της υπομονής και της αναγνώρισης (των δικών μας δυνατοτήτων και του πλαισίου στο οποίο κινούμαστε) είναι ο δρόμος για την επιτυχία μας, όπως την ορίζει ο καθένας μας.
διαβάστε επίσης:
Γυναίκες αρχαίες και βυζαντινές που άγγιξαν και ξεπέρασαν τον μύθο -Thisisus.gr
Συνέντευξη με τον Ηλία Καρελλά «Φτιάχνω παραστάσεις για παιδιά, που θέλω πρώτα να αρέσουν σε εμένα τον ίδιο» -Thisisus.gr
Χειροποίητα ρούχα μητρότητας, ρούχα και αξεσουάρ για γυναίκες, βρέφη και παιδιά Areti et al. Tailormade -Thisisus.gr
Αφιέρωμα στον Λεονάρντο ντα Βίντσι: Ο άνθρωπος που άλλαξε τον κόσμο με την τέχνη και την επιστήμη| Ας τον γνωρίσουμε στα παιδιά -Thisisus.gr
Δωρεάν e-book “Με τη σκέψη μου αγκαλιάζω τον κόσμο” – “121 Παιδιά Ζωγραφίζουν και Γράφουν για τον κορονοϊό” -Thisisus.gr
Βλέπω τον Κόσμο όπως Είμαι Ένα βιβλίο γεμάτο βεβαιότητες, που γεννά αμφιβολίες! -Thisisus.gr
Συνέντευξη Βάνα Μαυρίδου «Όχι και τόσο μακριά » Thisisus.gr
“Μας μεγάλωσαν οι λύκοι” – Ένα βιβλίο που αξίζει τον χρόνο σας – Thisisus.gr
